Çocuklarda yüksek tansiyon, genellikle altta yatan böbrek veya kalp sorunlarına bağlı olarak gelişir. Erken dönemde belirti vermese de uzun vadede ciddi sağlık riskleri taşır.
Birincil hipertansiyon, özellikle obezite ve yanlış beslenme alışkanlıklarına bağlı olarak ortaya çıkar. Çocukluk çağında giderek daha sık gözlenmektedir.
İkincil hipertansiyon ise böbrek hastalıkları, hormon bozuklukları veya doğumsal kalp sorunlarına bağlıdır. Bu durumda altta yatan nedenin tedavisi önceliklidir.
Kan basıncı ölçümleri, laboratuvar testleri ve görüntüleme yöntemleri ile tanı konur. Erken müdahale ve yaşam tarzı düzenlemeleri, çocuklarda hipertansiyon kontrolünde kritik rol oynar.
ÇOCUKLAR VE YÜKSEK TANSİYON
Çocuklarda ortaya çıkan yüksek tansiyonun nedenleri erişkin yaşta ortaya çıkan yüksek tansiyondan farklılıklar gösterir.
Öncelikle “yüksek tansiyon hastalığı” tek bir ölçümde tansiyonun yüksek olması durumu değildir. Bazen gerginlik, korku, hastane/doktor kaygısı tansiyonda kısmi yükselmelere yol açabilir. Bu yüzden tek ölçümde yüksek saptandı ise çocuğun kaygı ve korkusunu azaltıp sakin bir ortamda tekrar ölçüm yapılır. Yine yüksek saptanmış ise bu kez tansiyon holter dediğimiz 24 saatlik tansiyon takibi yapılarak ölçülen tansiyonların bir ortalaması hesaplanır ve buna göre yüksek tansiyon var denilir.
Bir de yine çocuklarda yaş gruplarına göre normal tansiyon değerleri bir birinden farklıdır. Buna göre de elbette bir yaklaşım belirleriz. Yani 2 yaşındaki bir çocukla 13 yaşındaki bir çocuğun normal tansiyon ölçümleri farklıdır.
Yüksek tansiyon saptanan çocuklarda bunun nedenlerini mutlaka araştırmak ve ona göre tedavi düzenlemek gerekir. Çocukluk çağında yüksek tansiyon sebepleri büyük oranda böbrek hastalıkları ile ilgilidir. Bunlar içinde yapısal böbrek ve idrar yolu hastalıkları, böbrek dokusu hastalıkları, böbrek ve idrar yolu enfeksiyonları, böbrek ven ve arterlerinde darlıklar, böbrek ve böbreküstü bezi tümörleri önemli yer tutar.
Kalp kaynaklı yüksek tansiyonun çocuklardaki en önemli sebebi ise aort koarktasyonu hastalığıdır. Şah damarının inen kolundaki bir darlık nedeniyle yüksek tansiyon vardır. Bu hastalık kendisini yeni doğan ve erken bebeklik döneminde kalp yetersizliği ile gösterir. Bu dönemde kalp yetersizliği yapmaz ise ilerleyen yaşlarda yüksek tansiyon yapar.
Bunlar dışında bazı hormon bozuklukları, uzun süre kullanılan bazı ilaçlar, vaskülitler ve kollajen doku hastalıkları yine yüksek tansiyona yol açarlar.
Son 20 yıldır dünyada ve ülkemizde yaşam koşullarının ve dinamiklerinin değişmesi sonucu artık sık gördüğümüz obezite, stres gibi faktörlerle yakın ilişkili birincil tipte yüksek tansiyona da artık sık rastlıyoruz çocuklarda. Bu tip yüksek tansiyon, organ sistemleri kaynaklı değildir ve belirli bir organ bozukluğu saptanmaz.
Bir çocukta yüksek tansiyon saptandığında mutlaka yukarda saydığımız sebeplerin olup olmadığına bakmak gerekir.
Sebep bulunur ise öncelikle o durum ortadan kaldırılmalıdır. Yani böbrek hastalığı varsa ilaç veya cerrahi olarak tedavi edilmeli bu arada tansiyon için de gerekliyse ilaç başlanmalıdır.
Aort koarktasyon hastalığı ise darlık bölgesi balon anjio, stent ve ya ameliyat ile ortadan kaldırılmalıdır.
Birincil tipte yüksek tansiyon obezite ve stres, kaygı vb durumlarla birlikte ise daha uzun süren bir tedavi süreci gerekebilir ve tansiyon müzmin bir hal alabilir.
Yüksek tansiyon hele de evre 1-2 seviyelerinde ise bazı hedef organları etkilemiş olabilir. En önemli ikisi kalp ve gözlerdir. Bu yüzden yüksek tansiyon saptanmış hastaların kalbine hem aort koarktasyonunun olmadığını göstermek hem de kalbin etkilenip etkilenmediğini görmek açısından mutlaka bakılmalı, gerekirse takipleri yapılmalıdır.
Birincil tipte tansiyonun takip ve tedavileri, aralıklı tansiyon holter kayıtları günümüzde çocuk kardiyoloji ve çocuk nefrolojisi bölümlerince çağın gereklerine uygun biçimde yapılmaktadır.
Sevgili çocuklarımıza sağlıklı günler ve başarılar dilerim…
Prof. Dr. Selman Vefa Yıldırım
Sıkça sorulan sorular

Prof. Dr. Selman Vefa Yıldırım, Çocuk Kardiyolojisi ve Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları alanlarında uzmanlaşmış, uzun yıllara dayanan klinik ve akademik deneyime sahip bir hekimdir. 1993 yılında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun olduktan sonra, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzmanlığını, Başkent Üniversitesi’nde ise Çocuk Kardiyolojisi yüksek ihtisasını tamamlamıştır.
2008 yılında doçent, 2018 yılında profesör unvanını alan Prof. Dr. Yıldırım; Başkent Üniversitesi, Metro Hastanesi ve Yakın Doğu Üniversitesi gibi kurumlarda görev almış, Türkiye’de çocuk kardiyolojisinin gelişimine önemli katkılar sağlamıştır. Akademik çalışmalarında doğumsal kalp hastalıkları, aritmiler ve girişimsel tanı yöntemleri üzerine yoğunlaşmıştır.
Günümüzde Vefa Klinik’te hasta kabulüne devam eden Prof. Dr. Selman Vefa Yıldırım, çocuklarda kalp hastalıklarının erken tanısı, ritim bozuklukları ve anjiyografik tedaviler konusunda kapsamlı çözümler sunmaktadır. Bilimsel doğruluk, etik değerlere bağlılık ve hasta güvenliği ilkeleriyle, çocuk kalp sağlığı alanında güvenilir bir otorite olarak tanınmaktadır.
