Romatizmal ateş, Streptococcus bakterisinin neden olduğu boğaz enfeksiyonlarının ardından gelişen bir bağışıklık sistemi hastalığıdır. Özellikle çocuklarda ve gençlerde görülen bu durum, kalp, eklemler, cilt ve sinir sistemini etkileyebilir ve tedavi edilmediğinde kalıcı hasarlara yol açabilir.
Romatizmal ateş belirtileri arasında eklem ağrıları, ateş, ciltte döküntüler ve kalp tutulumuna bağlı göğüs ağrısı yer alır. Boğaz enfeksiyonundan yaklaşık 2-3 hafta sonra ortaya çıkan bu şikayetler, romatizmal ateşin tanınmasında önemli ipuçları verir.
Romatizmal ateşin en ciddi komplikasyonu kalp kapakçıklarının etkilenmesidir. Kapakçıklarda iltihaplanma ve kalıcı hasar gelişebilir. Bu durum ilerleyen dönemde kalp yetersizliği veya kapak hastalıklarına neden olabilir. Bu nedenle erken teşhis ve tedavi hayati önem taşır.
Hastalığın önlenmesinde boğaz enfeksiyonlarının doğru antibiyotiklerle tedavi edilmesi büyük rol oynar. Romatizmal ateş tanısı alan hastalarda uzun süreli antibiyotik koruması uygulanarak tekrar atakların önlenmesi hedeflenir. Düzenli kardiyolojik takip de tedavinin önemli bir parçasıdır.
ROMATİZMAL ATEŞ VEYA AKUT EKLEM ROMATİZMASI HASTALIĞI
Özellikle sonbahar, kış ve ilkbaharın erken dönemlerinde, yani içinde olduğumuz şu dönemde, A grubu beta hemolitik streptokok (bilindik adıyla beta mikrobu) ile oluşan ateşli boğaz enfeksiyonundan sonra bazı kişilerde oluşan gecikmiş tip bağışıklık sistem yanıtı sonucunda ortaya çıkan bir hastalıktır.
En çok büyük eklemler, yani diz, ayak ve el bilekleri, dirsekler, tutulur. Şiddetli ağrı, şişlik ve kızarıklık olur. Tipik olarak gezici tarzdadır. Mesela sol dizde başlayan ağrı ve şişlik akşama diğer bir eklemde, ertesi gün başka bir eklemde başlayabilir. Bazen hareket ettiremeyecek hatta dokunulmayacak denli ağrı olabilir.
Diğer bir bulgusu ciltte döküntüdür ama bu az görülür. Gövdede ve boyunda ortası soluk, sınırları düzensiz, kaşıntılı olmayan pembemsi bir döküntüdür.
Yine az sıklıkta cilt altında nodül adını verdiğimiz sertlikler görülebilir. Bazen de korea dediğimiz el ve kollarda istemsiz hareketler ve duygu değişikliği ile karakterize bir bulgu da ortaya çıkabilir.
Ama tüm bunlar geçicidir ve müzmin hal almazlar. Tek bir durum vardır ki, Kardit adını veririz, kalp kapakları ve katmanları tutulmuştur. Tüm olguların nerdeyse yarısında bu kalp tutulumu vardır. En sık mitral kapak ve şah damarının kapağı tutulur. Bu kapaklardaki tutulum kimi zaman hafif, bazen orta ve ağır düzeydedir. Romatizmal ateş hastalığının müzminleşen tek hali kalp tutulumudur. Bu yüzden hastalığın erken dönemlerinde kalp tutulumu varsa tanısını koymak gerekir.
Bu önemli bulgular dışında çocukta ateş, halsizlik, iştahsızlık gibi şikayetler de olur.
Hastalığın tanısını var olan klinik bulgularına ve laboratuvar tetkiklerine göre koyarız, ekokardiyografisi ile kalp tutulumu varlığını ispat ederiz ve tedavisini düzenleriz.
Tedavide öncelikle a grubu beta hemolitik streptokokun ortadan kaldırılması gerekir. Buna uygun antibiyotik başlanır. Eklem tutulumu ve kalp tutulumu varlığına göre antiinflamatuvar tedavi eklenir. Bazen yatak istirahati gerekebilir. Bazen kalp tutulumu ağır olabilir ve kalp yetersizliği de gelişebilir, böyle bir durumda buna yönelik tedavi de gerekir. Aynı zamanda romatizmal ateş hastalığının tekrarını önlemek için koruyucu, üç haftada bir penisilin uygulamasına başlanır.
Romatizmal ateş hastalığı tüm bu tedavilere genelde iyi yanıt veren bir hastalıktır. Önemli olan özellikle kalp tutulumunun erken varlığını saptayarak tanıyı ve tedaviyi buna göre yönetmektir.
Bu yüzden bir bademcik enfeksiyonu sonrasında oluşan eklem ağrıları ve şişliklerinde vakit geçirmeden başvurulması gereklidir.
Sıkça sorulan sorular
Prof. Dr. Selman Vefa Yıldırım

Prof. Dr. Selman Vefa Yıldırım, Çocuk Kardiyolojisi ve Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları alanlarında uzmanlaşmış, uzun yıllara dayanan klinik ve akademik deneyime sahip bir hekimdir. 1993 yılında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun olduktan sonra, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzmanlığını, Başkent Üniversitesi’nde ise Çocuk Kardiyolojisi yüksek ihtisasını tamamlamıştır.
2008 yılında doçent, 2018 yılında profesör unvanını alan Prof. Dr. Yıldırım; Başkent Üniversitesi, Metro Hastanesi ve Yakın Doğu Üniversitesi gibi kurumlarda görev almış, Türkiye’de çocuk kardiyolojisinin gelişimine önemli katkılar sağlamıştır. Akademik çalışmalarında doğumsal kalp hastalıkları, aritmiler ve girişimsel tanı yöntemleri üzerine yoğunlaşmıştır.
Günümüzde Vefa Klinik’te hasta kabulüne devam eden Prof. Dr. Selman Vefa Yıldırım, çocuklarda kalp hastalıklarının erken tanısı, ritim bozuklukları ve anjiyografik tedaviler konusunda kapsamlı çözümler sunmaktadır. Bilimsel doğruluk, etik değerlere bağlılık ve hasta güvenliği ilkeleriyle, çocuk kalp sağlığı alanında güvenilir bir otorite olarak tanınmaktadır.
