Romatizmal ateş, Streptococcus bakterisinin neden olduğu boğaz enfeksiyonlarının ardından gelişen bir bağışıklık sistemi hastalığıdır. Özellikle çocuklarda ve gençlerde görülen bu durum, kalp, eklemler, cilt ve sinir sistemini etkileyebilir ve tedavi edilmediğinde kalıcı hasarlara yol açabilir.

Romatizmal ateş belirtileri arasında eklem ağrıları, ateş, ciltte döküntüler ve kalp tutulumuna bağlı göğüs ağrısı yer alır. Boğaz enfeksiyonundan yaklaşık 2-3 hafta sonra ortaya çıkan bu şikayetler, romatizmal ateşin tanınmasında önemli ipuçları verir.

Romatizmal ateşin en ciddi komplikasyonu kalp kapakçıklarının etkilenmesidir. Kapakçıklarda iltihaplanma ve kalıcı hasar gelişebilir. Bu durum ilerleyen dönemde kalp yetersizliği veya kapak hastalıklarına neden olabilir. Bu nedenle erken teşhis ve tedavi hayati önem taşır.

Hastalığın önlenmesinde boğaz enfeksiyonlarının doğru antibiyotiklerle tedavi edilmesi büyük rol oynar. Romatizmal ateş tanısı alan hastalarda uzun süreli antibiyotik koruması uygulanarak tekrar atakların önlenmesi hedeflenir. Düzenli kardiyolojik takip de tedavinin önemli bir parçasıdır.

ROMATİZMAL ATEŞ VEYA AKUT EKLEM ROMATİZMASI HASTALIĞI

Özellikle sonbahar, kış ve ilkbaharın erken dönemlerinde, yani içinde olduğumuz şu dönemde, A grubu beta hemolitik streptokok (bilindik adıyla beta mikrobu) ile oluşan ateşli boğaz enfeksiyonundan sonra bazı kişilerde oluşan gecikmiş tip bağışıklık sistem yanıtı sonucunda ortaya çıkan bir hastalıktır.

En çok büyük eklemler, yani diz, ayak ve el bilekleri, dirsekler, tutulur. Şiddetli ağrı, şişlik ve kızarıklık olur. Tipik olarak gezici tarzdadır. Mesela sol dizde başlayan ağrı ve şişlik akşama diğer bir eklemde, ertesi gün başka bir eklemde başlayabilir. Bazen hareket ettiremeyecek hatta dokunulmayacak denli ağrı olabilir.

Diğer bir bulgusu ciltte döküntüdür ama bu az görülür. Gövdede ve boyunda ortası soluk, sınırları düzensiz, kaşıntılı olmayan pembemsi bir döküntüdür.

Yine az sıklıkta cilt altında nodül adını verdiğimiz sertlikler görülebilir. Bazen de korea dediğimiz el ve kollarda istemsiz hareketler ve duygu değişikliği ile karakterize bir bulgu da ortaya çıkabilir.

Ama tüm bunlar geçicidir ve müzmin hal almazlar. Tek bir durum vardır ki, Kardit adını veririz, kalp kapakları ve katmanları tutulmuştur. Tüm olguların nerdeyse yarısında bu kalp tutulumu vardır. En sık mitral kapak ve şah damarının kapağı tutulur. Bu kapaklardaki tutulum kimi zaman hafif, bazen orta ve ağır düzeydedir. Romatizmal ateş hastalığının müzminleşen tek hali kalp tutulumudur. Bu yüzden hastalığın erken dönemlerinde kalp tutulumu varsa tanısını koymak gerekir.

Bu önemli bulgular dışında çocukta ateş, halsizlik, iştahsızlık gibi şikayetler de olur.

Hastalığın tanısını var olan klinik bulgularına ve laboratuvar tetkiklerine göre koyarız, ekokardiyografisi ile kalp tutulumu varlığını ispat ederiz ve tedavisini düzenleriz.

Tedavide öncelikle a grubu beta hemolitik streptokokun ortadan kaldırılması gerekir. Buna uygun antibiyotik başlanır. Eklem tutulumu ve kalp tutulumu varlığına göre antiinflamatuvar tedavi eklenir. Bazen yatak istirahati gerekebilir. Bazen kalp tutulumu ağır olabilir ve kalp yetersizliği de gelişebilir, böyle bir durumda buna yönelik tedavi de gerekir. Aynı zamanda romatizmal ateş hastalığının tekrarını önlemek için koruyucu, üç haftada bir penisilin uygulamasına başlanır.

Romatizmal ateş hastalığı tüm bu tedavilere genelde iyi yanıt veren bir hastalıktır. Önemli olan özellikle kalp tutulumunun erken varlığını saptayarak tanıyı ve tedaviyi buna göre yönetmektir.

Bu yüzden bir bademcik enfeksiyonu sonrasında oluşan eklem ağrıları ve şişliklerinde vakit geçirmeden başvurulması gereklidir.

Sıkça sorulan sorular

Romatizmal ateş, genellikle A grubu beta hemolitik streptokok bakterisinin neden olduğu boğaz enfeksiyonundan birkaç hafta sonra gelişen bağışıklık sistemi kaynaklı iltihabi bir hastalıktır.
Yüksek ateş, eklemlerde ağrı ve şişlik, kalp tutulumu, istemsiz hareketler, cilt döküntüleri ve cilt altı nodülleri hastalığın en önemli belirtileri arasında yer alabilir.
Evet. Tedavi geciktiğinde kalp kapakçıklarında hasar gelişebilir ve romatizmal kalp hastalığı oluşabilir. Erken tanı ve uygun tedavi, kalıcı kalp komplikasyonlarının önlenmesinde büyük önem taşır.
Tanı; hastanın belirtileri, fizik muayene, kan testleri, boğaz enfeksiyonu bulguları, elektrokardiyografi ve gerektiğinde ekokardiyografi gibi incelemeler birlikte değerlendirilerek konulur.
Tedavide streptokok enfeksiyonunun ortadan kaldırılması için uygun antibiyotikler, iltihabı azaltan ilaçlar ve gerekli durumlarda kalp tutulumu için ek tedaviler uygulanabilir. Tedavi uzman kontrolünde planlanmalıdır.
Evet. Yeni streptokok boğaz enfeksiyonları hastalığın tekrar etmesine neden olabilir. Bu nedenle uygun hastalarda koruyucu antibiyotik tedavisi ve düzenli doktor kontrolleri büyük önem taşır.
Hastalık en sık 5 ile 15 yaş arasındaki çocuklarda ve ergenlerde görülür. Bu yaş grubunda uzun süren boğaz enfeksiyonları ve eklem şikâyetleri dikkatle değerlendirilmelidir.
Boğaz enfeksiyonlarının erken tanınması ve uygun antibiyotik tedavisinin zamanında başlanması romatizmal ateş gelişme riskini önemli ölçüde azaltabilir. Doktor önerilerine eksiksiz uyulması gerekir.
Göğüs ağrısı, nefes darlığı, çarpıntı, yüksek ateş, şiddetli eklem şişliği veya istemsiz hareketler gelişmesi durumunda vakit kaybetmeden çocuk sağlığı veya kardiyoloji uzmanına başvurulmalıdır.
Düzenli kontroller sayesinde kalp kapakçıkları, eklem bulguları ve hastalığın tekrarlama riski değerlendirilir. Erken müdahale ile uzun dönem komplikasyonların önlenmesi ve yaşam kalitesinin korunması hedeflenir.
Sevgili çocuklarımıza sağlıklı günler diliyorum…

Prof. Dr. Selman Vefa Yıldırım

Güncellenme Tarihi: 12.10.2026

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Call Now Button