Çocuklarda ateş, çoğunlukla enfeksiyonlara karşı gelişen doğal bir savunma mekanizmasıdır. Ancak yüksek ve uzun süren ateş, ciddi sağlık sorunlarının habercisi olabilir.

Viral enfeksiyonlar, özellikle üst solunum yolu hastalıkları çocuklarda ateşin en sık nedenidir. Bu durum çoğunlukla kendiliğinden düzelir, ancak klinik gözlem önemlidir.

Bakteriyel enfeksiyonlara bağlı ateş ise daha tehlikeli seyreder. Orta kulak iltihabı, zatürre veya idrar yolu enfeksiyonu gibi hastalıklarda ateş, hızlı yükselme ve genel durum bozukluğu ile beraber görülür.

Ateşin ölçümü ve takibi tedavi için yol göstericidir. Parasetamol veya ibuprofen gibi ilaçlar doktor önerisiyle kullanılmalı, sıvı alımı artırılmalı ve çocuk yakından izlenmelidir.

ÇOCUKLARDA ATEŞ

Normal sağlıklı bireyin vücut ısısı dengededir. Vücut ısısının normalin üstüne çıkması hali “ateş” olarak adlandırılır. Vücut ısısı farklı yollarla ölçülebilir: Koltuk altı, ağız, makat, alın ve kulak içinden. Son zamanlarda alından dijital termometre ile ölçüm çok yaygın kullanılır oldu. Yıllar içinde de güvenilirliği gidrek arttı.

Bebek ve çocuklarda koltuk altı ölçümü ile 37.2 oC’den, makattan yapılan ölçümlerde ise 38-38.2oC’den fazla ise ateş yüksekliği vardır. Çocuklarda ağızdan yapılan ölçümde 37.8 oC’den fazla ise ateş yüksektir.

Yenidoğan döneminde koltuk altı ölçümünün 37, makat ölçümünün 37.8 oC’nin üstünde olması ateş yüksekliği anlamına gelir.

Ateş, vücudun kendisi üzerine olan bir etkiye karşı ortaya çıkan bir tepkime, bir savunmanın sonucudur bir klinik belirtidir. Bizi vücudumuza karşı bir saldırının olduğuna veya olmaması gereken bir etkinin ortaya çıktığına dair uyaran bir bilgidir.

Ateşe neden olan en önemli ve en sık neden hafiften ağıra enfeksiyonlardır. Diğer nedenler kollajen doku hastalıkları denilen eklemler başta olmak üzere birçok organı etkileyen hastalıklar, birçok kanser türleri, otoimmün hastalıklar, bazı metabolik nedenler, dehidrasyon, ilaçlara bağlı zehirlenmelerdir.

Çocukta yüksek ateş olduğunda öncelikle panik olunmamalıdır. Anne-babalar ateş çıktığında ve özellikle çok yüksek olduğunda (39-39.5 oC) en fazla çocuğun havale geçirmesinden korkarlar. Bu nedenle apar topar acil servislere giderler. Yenidoğan dönemi ile ilk 6 ay içerisinde bu denli yüksek ateşin mutlaka en uygun ve kısa süre içerisinde bir hekim tarafından değerlendirilmesi gerektiğini hatırlattıktan sonra çocuğun genel durumunda bir bozukluk yok ise ateşi düşürmek için:

  1. Yaşına uygun dozda bir ateş düşürücü ilaç verelim (parasetamol, ibuprofen),
  2. Alın, koltuk altları, kasıklara soğuk uygulama yapalım (10-15 dk süre ile),
  3. Çocuğa (3 yaşından büyük ise) ılık su ile duş aldıralım veya elini, kollarını, yüzünü, bacaklarını yıkayalım.

Bu şekilde ateş 30 dk içerisinde daha makul seviyelere düşecek ve çocuk rahatlayacaktır, böylelikle bir sağlık merkezine başvurmak için daha uygun bir zamanı bekleyebiliriz.

Ancak eğer çocuğun genel durumunda bozukluk var ise beklenmeden bir sağlık merkezine başvurulmalıdır.

Ateş nedeniyle bir hekim tarafından görülen ve enfeksiyon tanısı alarak ilaçları düzenlenen çocukların hastalık nedeniyle ateşi ilaçları kullanır kullanmaz geçmeyecektir. Ateş tekrarlayabilir. Bu durumda yukarıdaki ateş düşürücü uygulamalar yapılmalıdır. Eğer ateş, ilaçlar düzgün kullanıldığı halde 48-72 saat sonra aynı şiddette olmaya devam ediyor ise tekrar hekiminize veya bir sağlık merkezine başvurmanızda fayda vardır.

Ateşli Havale Nedir?

6 ay ile 6 yaş arasındaki çocuklarda yüksek ateş sırasında ve ateşin kendisinden kaynaklanan “havale nöbetidir”. Çoğunlukla ateş 38.5-39 oC veya üzerinde iken oluşur, her ateşi olan çocukta olmaz. Genetik yatkınlığı olanlarda daha çok görülür. Ateşli havale ebeveynler üzerinde dramatik etkilidir. Ancak iyi tarafı daha sonrasında herhangi bir probleme yol açmamasıdır. Genelde ateşli havaleye diğer nöbetlerde olduğu gibi ek birçok nörolojik tetkik yapılması gerekmez, bazı çocuklarda diğer ateş dönemlerinde tekrarlama eğilimi vardır. Ateşli havale komplike tip dediğimiz şekilde olur ise ek tetkikler yapılır ve bunlara ilaç başlanması gerekebilir.

Sağlıklı ve dingin günler dileğimle…

Prof. Dr. Selman Vefa Yıldırım

Sıkça sorulan sorular

Çocuklarda ateş, vücut sıcaklığının normal değerlerin üzerine çıkmasıdır. Ölçüm yöntemine göre değişebilmekle birlikte genellikle 38°C ve üzerindeki değerler yüksek ateş olarak değerlendirilir ve dikkatli takip gerektirebilir.
Yüksek ateş çoğunlukla viral veya bakteriyel enfeksiyonlardan kaynaklanır. Üst solunum yolu enfeksiyonları, kulak enfeksiyonları, idrar yolu enfeksiyonları ve bazı çocukluk çağı hastalıkları ateşe neden olabilir.
Nefes alma güçlüğü, bilinç değişikliği, sürekli kusma, havale, şiddetli halsizlik veya uzun süren yüksek ateş gibi belirtiler varsa vakit kaybetmeden tıbbi değerlendirme yapılması önemlidir.
Yeterli sıvı alımı sağlamak, ince kıyafetler tercih etmek ve doktor önerisiyle uygun ateş düşürücü ilaçlar kullanmak yardımcı olabilir. Soğuk suyla banyo yaptırmak gibi yanlış uygulamalardan kaçınılmalıdır.
Ateşli havale, bazı çocuklarda yüksek ateşe bağlı olarak gelişebilen nöbet tablosudur. Her yüksek ateş yaşayan çocukta görülmez ve genellikle belirli yaş aralıklarında ortaya çıkma eğilimindedir.
Ateşin birkaç günden uzun sürmesi veya düşmesine rağmen tekrar yükselmesi durumunda doktor değerlendirmesi önerilir. Ateşin süresi kadar çocuğun genel durumu ve eşlik eden belirtiler de önem taşır.
Özellikle üç aydan küçük bebeklerde ateş ciddi enfeksiyonların belirtisi olabilir. Bu yaş grubunda bağışıklık sistemi tam gelişmediği için yüksek ateş görüldüğünde hızlı şekilde sağlık kuruluşuna başvurulması önerilir.
Ateşli dönemlerde sıvı kaybı artabileceğinden su tüketimi desteklenmelidir. Çocuğun iştahı azalabilir ancak hafif ve dengeli besinler sunmak, iyileşme sürecinde vücudun ihtiyaç duyduğu enerjiyi sağlamaya yardımcı olabilir.
Sık tekrarlayan ateş atakları enfeksiyonlar, bağışıklık sistemi hastalıkları veya bazı kronik rahatsızlıklarla ilişkili olabilir. Tekrarlayan durumlarda ayrıntılı değerlendirme yapılması tanı açısından önemlidir.
Ailelerin ateşin nedenleri ve doğru yönetimi konusunda bilgi sahibi olması önemlidir. Doktor önerilerine uymak, düzenli takip yapmak ve güvenilir kaynaklardan bilgi almak gereksiz endişelerin azaltılmasına yardımcı olabilir.
Güncellenme Tarihi: 12.10.2026

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Call Now Button