Çocuklarda ateş, çoğunlukla enfeksiyonlara karşı gelişen doğal bir savunma mekanizmasıdır. Ancak yüksek ve uzun süren ateş, ciddi sağlık sorunlarının habercisi olabilir.
Viral enfeksiyonlar, özellikle üst solunum yolu hastalıkları çocuklarda ateşin en sık nedenidir. Bu durum çoğunlukla kendiliğinden düzelir, ancak klinik gözlem önemlidir.
Bakteriyel enfeksiyonlara bağlı ateş ise daha tehlikeli seyreder. Orta kulak iltihabı, zatürre veya idrar yolu enfeksiyonu gibi hastalıklarda ateş, hızlı yükselme ve genel durum bozukluğu ile beraber görülür.
Ateşin ölçümü ve takibi tedavi için yol göstericidir. Parasetamol veya ibuprofen gibi ilaçlar doktor önerisiyle kullanılmalı, sıvı alımı artırılmalı ve çocuk yakından izlenmelidir.
ÇOCUKLARDA ATEŞ
Normal sağlıklı bireyin vücut ısısı dengededir. Vücut ısısının normalin üstüne çıkması hali “ateş” olarak adlandırılır. Vücut ısısı farklı yollarla ölçülebilir: Koltuk altı, ağız, makat, alın ve kulak içinden. Son zamanlarda alından dijital termometre ile ölçüm çok yaygın kullanılır oldu. Yıllar içinde de güvenilirliği gidrek arttı.
Bebek ve çocuklarda koltuk altı ölçümü ile 37.2 oC’den, makattan yapılan ölçümlerde ise 38-38.2oC’den fazla ise ateş yüksekliği vardır. Çocuklarda ağızdan yapılan ölçümde 37.8 oC’den fazla ise ateş yüksektir.
Yenidoğan döneminde koltuk altı ölçümünün 37, makat ölçümünün 37.8 oC’nin üstünde olması ateş yüksekliği anlamına gelir.
Ateş, vücudun kendisi üzerine olan bir etkiye karşı ortaya çıkan bir tepkime, bir savunmanın sonucudur bir klinik belirtidir. Bizi vücudumuza karşı bir saldırının olduğuna veya olmaması gereken bir etkinin ortaya çıktığına dair uyaran bir bilgidir.
Ateşe neden olan en önemli ve en sık neden hafiften ağıra enfeksiyonlardır. Diğer nedenler kollajen doku hastalıkları denilen eklemler başta olmak üzere birçok organı etkileyen hastalıklar, birçok kanser türleri, otoimmün hastalıklar, bazı metabolik nedenler, dehidrasyon, ilaçlara bağlı zehirlenmelerdir.
Çocukta yüksek ateş olduğunda öncelikle panik olunmamalıdır. Anne-babalar ateş çıktığında ve özellikle çok yüksek olduğunda (39-39.5 oC) en fazla çocuğun havale geçirmesinden korkarlar. Bu nedenle apar topar acil servislere giderler. Yenidoğan dönemi ile ilk 6 ay içerisinde bu denli yüksek ateşin mutlaka en uygun ve kısa süre içerisinde bir hekim tarafından değerlendirilmesi gerektiğini hatırlattıktan sonra çocuğun genel durumunda bir bozukluk yok ise ateşi düşürmek için:
- Yaşına uygun dozda bir ateş düşürücü ilaç verelim (parasetamol, ibuprofen),
- Alın, koltuk altları, kasıklara soğuk uygulama yapalım (10-15 dk süre ile),
- Çocuğa (3 yaşından büyük ise) ılık su ile duş aldıralım veya elini, kollarını, yüzünü, bacaklarını yıkayalım.
Bu şekilde ateş 30 dk içerisinde daha makul seviyelere düşecek ve çocuk rahatlayacaktır, böylelikle bir sağlık merkezine başvurmak için daha uygun bir zamanı bekleyebiliriz.
Ancak eğer çocuğun genel durumunda bozukluk var ise beklenmeden bir sağlık merkezine başvurulmalıdır.
Ateş nedeniyle bir hekim tarafından görülen ve enfeksiyon tanısı alarak ilaçları düzenlenen çocukların hastalık nedeniyle ateşi ilaçları kullanır kullanmaz geçmeyecektir. Ateş tekrarlayabilir. Bu durumda yukarıdaki ateş düşürücü uygulamalar yapılmalıdır. Eğer ateş, ilaçlar düzgün kullanıldığı halde 48-72 saat sonra aynı şiddette olmaya devam ediyor ise tekrar hekiminize veya bir sağlık merkezine başvurmanızda fayda vardır.
Ateşli Havale Nedir?
6 ay ile 6 yaş arasındaki çocuklarda yüksek ateş sırasında ve ateşin kendisinden kaynaklanan “havale nöbetidir”. Çoğunlukla ateş 38.5-39 oC veya üzerinde iken oluşur, her ateşi olan çocukta olmaz. Genetik yatkınlığı olanlarda daha çok görülür. Ateşli havale ebeveynler üzerinde dramatik etkilidir. Ancak iyi tarafı daha sonrasında herhangi bir probleme yol açmamasıdır. Genelde ateşli havaleye diğer nöbetlerde olduğu gibi ek birçok nörolojik tetkik yapılması gerekmez, bazı çocuklarda diğer ateş dönemlerinde tekrarlama eğilimi vardır. Ateşli havale komplike tip dediğimiz şekilde olur ise ek tetkikler yapılır ve bunlara ilaç başlanması gerekebilir.
Sağlıklı ve dingin günler dileğimle…
Prof. Dr. Selman Vefa Yıldırım
Sıkça sorulan sorular

Prof. Dr. Selman Vefa Yıldırım, Çocuk Kardiyolojisi ve Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları alanlarında uzmanlaşmış, uzun yıllara dayanan klinik ve akademik deneyime sahip bir hekimdir. 1993 yılında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun olduktan sonra, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzmanlığını, Başkent Üniversitesi’nde ise Çocuk Kardiyolojisi yüksek ihtisasını tamamlamıştır.
2008 yılında doçent, 2018 yılında profesör unvanını alan Prof. Dr. Yıldırım; Başkent Üniversitesi, Metro Hastanesi ve Yakın Doğu Üniversitesi gibi kurumlarda görev almış, Türkiye’de çocuk kardiyolojisinin gelişimine önemli katkılar sağlamıştır. Akademik çalışmalarında doğumsal kalp hastalıkları, aritmiler ve girişimsel tanı yöntemleri üzerine yoğunlaşmıştır.
Günümüzde Vefa Klinik’te hasta kabulüne devam eden Prof. Dr. Selman Vefa Yıldırım, çocuklarda kalp hastalıklarının erken tanısı, ritim bozuklukları ve anjiyografik tedaviler konusunda kapsamlı çözümler sunmaktadır. Bilimsel doğruluk, etik değerlere bağlılık ve hasta güvenliği ilkeleriyle, çocuk kalp sağlığı alanında güvenilir bir otorite olarak tanınmaktadır.
